„Imamo više prvačića nego lani, to je najljepša vijest koju sam čuo u ovoj godini“, napisao je premijer Republike Srpske Savo Minić na platformi Iks.
Vijest su prenijeli brojni mediji. Ono što većina nije navela jeste šira slika, ona koju pokazuju zvanični podaci Republičkog zavoda za statistiku, a koja govori da je stanovništvo Republike Srpske, pa i Hercegovine, suočeno sa dugoročnim i ozbiljnim demografskim padom.
Upola manje studenata za samo četrnaest godina
Najnoviji podaci Zavoda za statistiku pokazuju da na fakultetima u Republici Srpskoj danas studira gotovo upola manje mladih nego prije četrnaest godina.
U akademskoj 2025/2026. godini na prvi ciklus i integrisane studije upisano je 23.878 studenata. Za poređenje, rekord je zabilježen u akademskoj 2011/2012. godini, kada je na fakultete upisano čak 46.574 studenta. Razlika iznosi 22.696 studenata, odnosno pad od gotovo 49 odsto.
Kada je Zavod za statistiku počeo da prati ove podatke, u akademskoj 1996/1997. godini, evidentirano je 9.487 studenata. Broj je rastao narednih godina, dostigao vrhunac 2011, a zatim počeo kontinuirani pad koji traje do danas.
„Postavlja se pitanje da li je pad broja studenata prvenstveno posljedica demografskih promjena, odlaska mladih ili promjene odnosa prema visokom obrazovanju“, navode iz Zavoda za statistiku.
Stručnjaci kao glavne razloge navode pad nataliteta, odlazak mladih u inostranstvo, ali i promjene na tržištu rada zbog kojih dio mladih nakon srednje škole bira posao umjesto fakulteta.
Hercegovačke opštine među najmanjima u Republici Srpskoj
Podaci Zavoda za statistiku otkrivaju i da manje od 5.000 stanovnika ima čak 19 opština u Republici Srpskoj, što znači da svaka treća lokalna zajednica spada u ovu kategoriju.
Među njima su i tri opštine iz istočne Hercegovine. Ljubinje i Istočni Mostar imaju manje od 3.000 stanovnika, dok je Berkovićima takođe mjesto na ovoj listi malih, demografski ugroženih zajednica.
Koliko zapravo ima stanovnika u Republici Srpskoj
Prema procjeni Zavoda za statistiku sredinom 2025. godine, Republika Srpska ima 1.105.469 stanovnika.
Ovaj podatak, međutim, nije bez spora. Pojedini demografi posljednjih godina iznose tvrdnje da Republika Srpska u stvarnosti ima manje od milion stanovnika, ukazujući da zvanične procjene mogu biti optimističnije od realnog stanja na terenu.
Dvije slike, jedna stvarnost
Premijerova radost zbog više prvačića nije neosnovana, svaki rast broja upisane djece je dobra vijest. Ali ta vijest, posmatrana izolovano, ne govori cijelu priču.
Dok se na jednoj strani slavi rast broja prvačića, na drugoj strani fakulteti bilježe upola manje studenata nego prije samo deceniju i po, a čitave opštine u Hercegovini, Ljubinje, Berkovići i Istočni Mostar, broje stanovnike u hiljadama, ne desetinama hiljada.
Pitanje koje ostaje jeste da li će se neko od nadležnih pozabaviti tom širom slikom, ili će se demografski podaci i dalje čitati selektivno, onoliko koliko je potrebno za jednu dobru vijest na društvenim mrežama.
