BiH ima dvije elektroprivrede. U prvoj polovini ove godine, obje su imale rezultate. Ali rezultati nisu isti i to govori mnogo više od bilo koje stranačke izjave o stanju energetskog sektora.
Elektroprivreda BiH u prvih šest mjeseci ostvarila je dobit od 10,4 miliona KM uz 80,2 miliona KM investicija. Elektroprivreda HZ HB ostvarila je dobit od 27,2 miliona KM uz više od 52 miliona KM investicija.
A Elektroprivreda Republike Srpske i dalje krije rezultate poslovanja.
Minus koji raste
Generalni direktor ERS-a Luka Petrović prošle godine je rekao da su ostvarili minus od 30 miliona KM. Prema svemu što se dešava ove godine, taj minus će biti veći.
RiTE Ugljevik, najveći proizvođač struje u Republici Srpskoj, ne radi zbog nedostatka uglja. Akumulacije u tri hidrocentrale su skoro prazne. ERS uvozi struju po cijenama koje su daleko više od onih po kojima je fakturiše građanima.
Razliku između nabavne i prodajne cijene plaća ERS. Odnosno, plaćamo svi mi.
Zaduženje koje ne staje
Da situacija nije dobra, potvrđuje i način na koji ERS održava svoju likvidnost. Preduzeće se zadužuje na dnevnom nivou u višemilionskim iznosima.
Prema podacima portala Capital, ERS je ponovo pozajmila novac od privatne faktoring kompanije Big faktor iz Banje Luke, oko dva miliona KM. Time su ukupne obaveze ERS-a prema toj kompaniji narasle na oko 14,5 miliona KM.
Pored toga, za samo četiri mjeseca ove godine ERS je ugovorila gotovo 100 miliona KM novih kredita.
Preduzeće koje bi trebalo biti kičma razvoja Republike Srpske, danas se zadužuje da bi preživjelo dan.
Stranačko upravljanje i njegova cijena
Ovo nije prirodna katastrofa. Suša je doprinijela, gašenje Ugljevika je doprinijelo, ali korijen problema je dublji i traje godinama.
ERS je godinama bio prostor u kojem stranke postavljaju kadrove ne po stručnosti, nego po lojalnosti. Stručnjaci koji u preduzeću postoje, godinama su u drugom planu u odnosu na one koje su stranke poslale da upravljaju.
Kada se to desi godinama, i kada niko ne kaže da se ide u pogrešnom pravcu jer bi to koštalo fotelje, dolazi se do situacije kakva je danas. Minus koji se krije, dugovi koji rastu i struja koja se uvozi po cijenama koje sistem ne može podnijeti.
Dva miliona KM pozajmljena od privatne faktoring kompanije nisu samo finansijska transakcija. To je slika stanja u koje je javno preduzeće dovedeno.
Jedna država, dva sistema
Federacija ima dvije elektroprivrede koje bilježe dobit i objavljuju rezultate. Republika Srpska ima elektroprivredu koja rezultate krije i koja se zadužuje svaki dan.
To nije slučajnost. To je posljedica.
I dok ERS objašnjava sušu i najavljuje oktobar kao prekretnicu, brojke govore drugačije. Sto miliona KM novih kredita za četiri mjeseca. Četrnaest i po miliona KM dugova prema jednoj privatnoj kompaniji. Minus koji će biti veći od prošlogodišnjih 30 miliona.
Oktobar će doći. Ugljevik će možda proraditi. Akumulacije će se možda napuniti.
Ali pitanje upravljanja sistemom koji je doveo do ovakve situacije, to pitanje neće nestati u oktobru.
