„Vojna tajna, strogo povjerljivo“. Tako je prije gotovo pola vijeka označen dokument u kojem se govori o aerodromu kod Trebinja. Danas, 49 godina kasnije, aerodrom je ponovo jedna od najčešće pominjanih investicija u ovom kraju. Samo što se više ne govori o vojnoj tajni, već o velikom civilnom projektu. I dok su se nekada čuvali papiri o pisti, danas se čuvaju rokovi. Pitanje koje ostaje isto jeste, kada će se zaista početi graditi?
Naša Hercegovina došla je do dokumenta iz 1977. godine, označenog kao „Vojna tajna, strogo povjerljivo“, pod nazivom „Evidencija aerodroma C kategorije, Grab Trebinje“. Riječ je o zapisniku o uvidu u stanje aerodroma, sačinjenom nakon pregleda koji je obavljen 12. oktobra 1976. godine.
U komisiji su bili predstavnici republičkih organa za saobraćaj i urbanizam, Vazduhoplovnog saveza, vojske i tadašnje Opštine Trebinje. Dokument zato ne govori o nečijoj ideji na papiru, već o prostoru koji je tada već bio evidentiran i procjenjivan za potrebe aerodroma.
Teren kod Graba, pista od 1.200 metara i računica od 5,53 miliona dinara
U zapisniku se navodi da se lokacija nalazi oko 15 kilometara jugoistočno od Trebinja, u području Bravenika, Zupaca i Graba, na nadmorskoj visini od oko 650 metara.
Posebno je zanimljivo kako komisija opisuje teren. Navodi se da je zemljište čvrsto, pjeskovitog i šljunkovitog sastava, sa malim neravninama, zbog čega su, prema tadašnjoj procjeni, bili potrebni „minimalni radovi“.
Planirano je izravnavanje terena, valjanje piste i uređenje bočnih sigurnosnih pojaseva. Materijal za radove, piše u dokumentu, postojao je na samom prostoru. Procijenjena vrijednost radova iznosila je 5.530.000 dinara.
U dokumentu se navodi i da je teren prije Drugog svjetskog rata bio predviđen za vojni aerodrom.
Još zanimljivije je ono što je trebalo da uslijedi ako dođe do rata. Za održavanje aerodroma bila je predviđena radna ekipa od 20 vojnih obveznika, uz dozer, grejder, utovarivač, valjak, kamion kiper i cisternu za vodu.
Trebinje je, prema zapisniku, trebalo da obezbijedi ljude i mehanizaciju.
Aerodrom koji je trebalo čuvati prije nego što je izgrađen
Tadašnja Skupština opštine Trebinje prihvatila je da se prostor urbanistički zaštiti i da zemljište ostane za posebnu namjenu. Predviđeno je i da se zabrani eksploatacija šljunka u blizini aerodromskog prostora kako bi se sačuvali sigurnosni pojasevi.
Komisija je na kraju predložila da se teren zadrži u evidenciji aerodroma C kategorije i uredi prema tada važećim normama.
Dakle, prije skoro pola vijeka postojali su lokacija, komisija, zapisnik, procjena radova, mehanizacija, plan održavanja i odluka da se prostor zaštiti.
Danas imamo nešto drugo. Imamo kompaniju „Aerodrom Trebinje“, novu projektnu dokumentaciju, studiju uticaja na životnu sredinu i ekološku dozvolu koja je izdata u avgustu ove godine. Savremeni projekat predviđa pistu dugu do 3.500 metara.
Poslije vojne tajne, stigli su novi rokovi
Priča o civilnom aerodromu traje godinama. U maju ove godine predsjednik Vlade Republike Srpske Savo Minić rekao je da će glavni projekat biti završen u roku od 90 dana, dok je tada naveo da je studija uticaja završena i da će ekološka dozvola biti riješena u roku od 45 dana nakon podnošenja zahtjeva.
Ekološka dozvola je u međuvremenu izdata.
Ali građani Trebinja od rokova već imaju pomalo umora. Godinama slušaju o aerodromu, gledaju kako se osnivaju preduzeća i najavljuju novi koraci, dok pista ostaje nešto što se vidi na projektima, a ne na zemlji.
I tu dolazimo do pitanja koje je možda važnije od svih najava.
Ako je 1977. godine postojao dokument „Vojna tajna, strogo povjerljivo“ o aerodromu kod Trebinja, ako je tadašnji teren bio evidentiran, procijenjen i zaštićen, a danas postoji novi projekat, ekološka dozvola i višegodišnje obećanje, kada će građani Trebinja konačno vidjeti prvi stvarni građevinski rad na aerodromu?
Jer nekada je aerodrom bio vojna tajna.
Danas više nije tajna.
Samo još nije jasno kada će postati stvarnost.
Preuzimanje dijelova teksta ili teksta u cjelini je dozvoljeno, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu nasahercegovina.com
